Przejdź do treści

Cyberbezpieczeństwo OT

Siedem ścieżek z internetu do sieci OT i jak je zamknąć

Siedem ścieżek, którymi atak z internetu dociera do sieci OT, realne incydenty z lat 2021-2025 i kroki, które je zamykają: od urządzeń brzegowych po strefy IEC 62443.

Opublikowano 13 min czytania

OT securityICSsegmentacja sieciModbusIEC 62443attack surfaceSCADA
Siedem ścieżek z internetu do sieci OT i jak je zamknąć
Spis treści
  1. Co widzi atakujący
  2. Siedem ścieżek z internetu do procesu
  3. Etapy ataku i kontrole
  4. Obrona warstwowa
  5. Strefy i korytarze według IEC 62443
  6. Kilka liczb
  7. Gdzie pomagamy
  8. Powiązane artykuły
  9. Źródła

Router brzegowy z jedną niezałataną podatnością wystarcza, żeby atakujący dotarł do sterowników i zniszczył ich oprogramowanie. Operator traci wtedy widok i sterowanie, a odtworzenie systemu trwa dłużej niż samo włamanie. Tak wyglądał atak z 29 grudnia 2025 roku na polską energetykę.

Z raportów CERT Polska, CISA i Dragos wynika, że:

  • atakujący wchodzą najczęściej przez urządzenia brzegowe, czyli routery, firewalle i bramy VPN,
  • po wejściu korzystają z domyślnych haseł i z braku podziału na strefy,
  • w opisanych incydentach przygotowania trwały od miesięcy do lat, więc jest czas, żeby atak zauważyć.

Ten artykuł opisuje siedem ścieżek z internetu do sieci OT. Przy każdej podaje realny incydent i kroki, które ją zamykają.

Co widzi atakujący

Zanim atakujący zacznie działać, sprawdza, co firma udostępnia w internecie. Wyszukiwarki urządzeń podłączonych do sieci indeksują także sterowniki i panele operatorskie, często bez wiedzy ich właścicieli.

Według danych Censys z 2024 roku z internetu było dostępnych ponad 145 000 usług ICS na całym świecie. Wśród nich badacze znaleźli prawie 7 700 hostów z panelami operatorskimi (HMI), które w wielu przypadkach pozwalają sterować procesem bez znajomości protokołów przemysłowych.

Protokoły przemysłowe dostępne z internetu

Protokół Typowy port Gdzie występuje Zabezpieczenia w podstawowej wersji
Modbus TCP 502 Sterowniki, RTU i czujniki Protokół nie ma uwierzytelniania ani szyfrowania.
S7comm 102 Sterowniki Siemens S7 Starsze sterowniki mają słabą ochronę dostępu do programu i danych.
EtherNet/IP 44818 Sterowniki Rockwell Automation i Allen-Bradley Uwierzytelnianie i szyfrowanie wymagają dodatkowej funkcji CIP Security.
DNP3 20000 Energetyka i wodociągi Uwierzytelnianie wymaga dodatkowej funkcji Secure Authentication.
BACnet/IP 47808 Automatyka budynkowa Podstawowa wersja nie uwierzytelnia nadawcy, a ochronę zapewnia dopiero BACnet/SC.

WARNING

Każde urządzenie Modbus TCP dostępne z internetu pozwala odczytać i zmienić rejestry bez hasła. Z tej właściwości skorzystał atak FrostyGoop.

TIP

Należy sprawdzić, co z własnej sieci widać z internetu, zanim zrobi to ktoś inny. Dlaczego: atakujący zaczyna od tej samej listy, a usunięcie jednej niepotrzebnie wystawionej usługi kosztuje mniej niż reakcja na incydent.

Siedem ścieżek z internetu do procesu

Atakujący nie musi sięgać do sterownika wprost. Wystarczy słaby punkt na granicy sieci, żeby zacząć przemieszczać się w głąb.

1. VPN i urządzenia brzegowe

Routery, firewalle i bramy VPN z podatnościami dają atakującemu tunel do sieci wewnętrznej.

Polska, grudzień 2025. Atak objął ponad 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, dużą elektrociepłownię i zakład produkcyjny. Na farmach atakujący uszkodzili oprogramowanie sterowników RTU, usunęli pliki systemowe i uruchomili własny wiper, czyli program niszczący dane. Łączność z operatorem systemu dystrybucyjnego została przerwana, a wytwarzanie energii trwało dalej. W elektrociepłowni EDR zablokował wipera. Zakład produkcyjny, według CERT Polska, został zaatakowany oportunistycznie, niezależnie od energetyki.

CISA wskazuje jako punkt wejścia podatne urządzenia brzegowe dostępne z internetu, a jako drogę do HMI i RTU domyślne hasła. CERT Polska pisze, że infrastruktura atakujących w dużym stopniu pokrywa się z klastrem znanym jako Static Tundra, Berserk Bear i Dragonfly. Według doniesień prasowych Dragos i ESET wskazywały raczej na grupę Sandworm, więc przypisanie ataku pozostaje sporne.

Volt Typhoon. CISA ocenia z wysoką pewnością, że ta grupa wchodzi do sieci IT infrastruktury krytycznej przez publicznie dostępne urządzenia sieciowe, a potem szuka drogi do systemów OT. W niektórych środowiskach IT utrzymywała dostęp co najmniej pięć lat. W jednym przypadku w wodociągach przez dziewięć miesięcy przeszła od serwera plików do kontrolera domeny i serwera zarządzania wirtualizacją, który sąsiadował z zasobami OT. Używała przy tym narzędzi wbudowanych w system, więc nie uruchamiała alarmów.

TIP

Należy zaktualizować lub wymienić urządzenia brzegowe, które producent przestał wspierać, i zmienić wszystkie domyślne hasła. Dlaczego: w obu opisanych atakach pierwszym krokiem była luka w urządzeniu brzegowym, a drugim hasło, którego nikt nie zmienił.

2. Zdalny dostęp dostawców i serwisantów

Producenci urządzeń, integratorzy i serwisanci potrzebują zdalnego dostępu, a konfigurują go często tak, że omija zabezpieczenia sieciowe operatora.

Zakład uzdatniania wody w USA, luty 2021. Nieznany sprawca zwiększył w systemie SCADA dawkę wodorotlenku sodu. Pracownicy zauważyli zmianę i cofnęli ją, zanim system zaalarmował. CISA uznaje za prawdopodobne, że do wejścia posłużyły słabe hasła i przestarzały system, a oprogramowanie do zdalnego pulpitu mogło zostać użyte, ale tego nie potwierdzono. FBI nie potwierdziło, że był to celowy atak. Szerzej opisujemy ten przypadek w artykule o Oldsmar.

TIP

Należy zastąpić ogólny dostęp zdalny jednym kontrolowanym punktem wejścia z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym, nagrywaniem sesji i zatwierdzaniem każdego połączenia przez operatora. Dlaczego: stały, niekontrolowany dostęp serwisanta działa jak otwarte drzwi. Szczegóły opisuje artykuł o zdalnym dostępie do systemów ICS.

3. Podatne routery przemysłowe

Według Forescout routery i przełączniki mają średnio prawie 32 podatności na urządzenie i stanowią 34% urządzeń z najpoważniejszymi lukami. Routery zajęły w raporcie za 2026 rok pierwsze miejsce wśród najbardziej ryzykownych typów urządzeń.

Lwów, styczeń 2024. Złośliwy program FrostyGoop pozbawił ogrzewania ponad 600 budynków mieszkalnych na prawie dwie doby. Według Dragos atakujący weszli do sieci miejskiego przedsiębiorstwa ciepłowniczego przez router dostępny z internetu już w kwietniu 2023 roku. Podatność nie została publicznie zidentyfikowana, a media podawały, że był to router MikroTik. W dniu ataku nawiązali połączenia L2TP z adresów w Moskwie i przez Modbus TCP wysłali do sterowników ENCO polecenia, które zniekształciły pomiary. Dragos ocenia z umiarkowaną pewnością, że port 502 sterowników był dostępny z internetu. Router, serwery zarządzające i sterowniki nie były od siebie oddzielone. Więcej opisuje artykuł o FrostyGoop.

TIP

Należy przeprowadzić inwentaryzację routerów i przełączników w sieci OT, wyznaczyć właściciela każdego urządzenia i ustalić termin łatania. Dlaczego: urządzenia pośredniczące łatane są rzadziej niż serwery, a atakujący szukają właśnie takich.

4. Przejęta strona dostawcy

Atakujący włamują się na strony dostawców oprogramowania przemysłowego i podmieniają pliki instalacyjne. Kampania Dragonfly z lat 2013-2014 objęła stronę producenta routerów VPN, na której podmieniono aplikację kliencką. Trojan Havex skanował sieć w poszukiwaniu serwerów OPC, czyli punktów, z których można czytać dane ze sterowników. Szczegóły opisują artykuły o Dragonfly i Havex.

TIP

Należy pobierać oprogramowanie wyłącznie ze stron producenta i sprawdzać sumy kontrolne lub podpisy cyfrowe przed instalacją na stacji inżynierskiej. Dlaczego: stacja inżynierska ma dostęp do sterowników, więc złośliwy instalator dostaje go razem z nią.

5. Usługi chmurowe połączone z OT

Systemy OT coraz częściej wysyłają dane do platform chmurowych: analityki, cyfrowych bliźniaków i zdalnego nadzoru. Przejęte konto chmurowe, klucz API lub token OAuth może dać atakującemu drogę z powrotem do sieci OT, z pominięciem zabezpieczeń brzegowych. Ryzyko rośnie, gdy połączenie ma uprawnienia do zapisu w sterownikach, a nie tylko do odczytu danych.

TIP

Należy nadać połączeniom chmurowym uprawnienia wyłącznie do odczytu, a każdy wyjątek zapisać z uzasadnieniem. Dlaczego: konto z uprawnieniem do zapisu pozwala atakującemu zmieniać proces z poziomu chmury. Pełny opis ryzyk znajduje się w artykule o zagrożeniach chmurowych w OT.

6. Phishing i ruch boczny z IT do OT

E-mail ze złośliwym załącznikiem infekuje komputer w sieci biurowej. Jeśli sieć IT i OT nie są podzielone na strefy, atakujący przechodzi na stacje inżynierskie, serwery Historian i systemy SCADA. Jedno przejęte konto Active Directory z uprawnieniami do stacji inżynierskiej wystarcza, żeby zmienić program sterownika.

TIP

Należy wydzielić stacje inżynierskie do osobnej strefy i przyznawać do niej dostęp osobnym kontom. Dlaczego: stacja z oprogramowaniem do programowania sterowników w tym samym segmencie co komputery biurowe oddaje sterowniki każdemu, kto przejmie komputer biurowy.

7. Nośniki wymienne i prywatne urządzenia

W środowiskach odciętych od sieci zewnętrznych nośniki USB pozostają głównym wektorem infekcji. Pracownicy utrzymania ruchu podłączają telefony jako hotspot, serwisanci przynoszą laptopy z nieznanym oprogramowaniem, a pendrive’y krążą między biurem a halą produkcyjną. Każdy z tych sposobów omija zabezpieczenia sieciowe. Stuxnet jest najbardziej znanym przykładem, choć sposób jego wprowadzenia do instalacji w Iranie nigdy nie został jednoznacznie ustalony (Stuxnet).

TIP

Należy zablokować porty USB na stacjach OT, wprowadzić jedną stację kontrolną do skanowania nośników i zakazać prywatnych punktów dostępu w sieci OT. Dlaczego: nośnik wprowadzony do strefy OT przekracza wszystkie zabezpieczenia brzegowe naraz.

Etapy ataku i kontrole

Etap Co robi atakujący Co należy zrobić
Rekonesans Szuka usług OT dostępnych z internetu i zbiera dane o dostawcach. Należy zmniejszyć liczbę usług widocznych z internetu i monitorować ich zmiany.
Dostęp początkowy Wykorzystuje podatność w urządzeniu brzegowym, wysyła phishing albo podmienia oprogramowanie dostawcy. Należy łatać urządzenia brzegowe, wymusić MFA i weryfikować oprogramowanie dostawców.
Utrwalenie Zakłada konto serwisowe albo webshell i korzysta z narzędzi systemowych. Należy przeglądać konta i logi oraz stosować EDR na serwerach IT.
Ruch boczny Przechodzi przez RDP, SMB i narzędzia systemowe do kolejnych komputerów. Należy podzielić sieć na strefy i zbierać ruch między nimi.
Przejście z IT do OT Wykorzystuje jump host, serwer Historian albo komputer z dwiema kartami sieciowymi. Należy wydzielić strefę DMZ i filtrować korytarz między IT a OT.
Poznanie OT Skanuje protokoły przemysłowe i czyta konfigurację sterowników. Należy monitorować komunikację OT i wykrywać nowe połączenia.
Skutek Zmienia rejestry, niszczy oprogramowanie sterowników albo zmienia logikę. Należy chronić integralność oprogramowania sterowników i mieć kopie konfiguracji.

Obrona warstwowa

Warstwa 1: Wiedza o tym, co widać z internetu

Należy regularnie sprawdzać, jakie usługi i protokoły przemysłowe firma udostępnia w internecie, a także nieautoryzowane punkty dostępu VPN i WiFi oraz certyfikaty ujawniające informacje o infrastrukturze. Dlaczego: nie da się zabezpieczyć urządzenia, o którym nikt nie wie.

Warstwa 2: Utwardzanie brzegu sieci

  • Należy łatać urządzenia brzegowe w pierwszej kolejności, bo w opisanych atakach to one były punktem wejścia.
  • Należy wyłączyć zbędne usługi: Telnet, SNMP w wersji 1 i 2c oraz HTTP na interfejsach zarządzania.
  • Należy udostępnić interfejsy zarządzania wyłącznie z odrębnej sieci administracyjnej. Dlaczego: administracyjny interfejs dostępny z sieci użytkowników daje atakującemu pełną kontrolę nad urządzeniem.

Warstwa 3: Strefa DMZ między IT a OT

Bezpośrednie połączenie sieci IT z siecią OT to błąd architektury. Należy ustalić, że cała komunikacja między tymi sieciami przechodzi przez serwery pośredniczące w strefie DMZ, czyli proxy, kopię serwera Historian i serwer aktualizacji. Dlaczego: wtedy atakujący, który przejmie sieć IT, trafia na serwer pośredniczący, a nie na sterownik.

Dla najbardziej krytycznych segmentów należy rozważyć diodę danych, która przepuszcza dane tylko w jednym kierunku, z OT do IT. Dostęp administratorów do sieci OT powinien prowadzić przez jeden jump host z pełnym logowaniem i nagrywaniem sesji.

Warstwa 4: Kontrola zdalnego dostępu

Zwykły VPN daje użytkownikowi dostęp do całego segmentu sieci, a to więcej, niż serwisant potrzebuje. Należy wdrożyć rozwiązanie, w którym użytkownik widzi tylko urządzenia, do których ma uprawnienia, a każda sesja jest autoryzowana osobno. Należy też:

  • wymagać MFA przy każdej sesji zdalnej,
  • nagrywać sesje, żeby można je było sprawdzić i odtworzyć,
  • wyłączać konta serwisowe po zakończeniu okna serwisowego,
  • wymagać zatwierdzenia każdego połączenia przez operatora przed jego nawiązaniem.

Warstwa 5: Monitorowanie i wykrywanie

W opisanych incydentach atakujący mieli czas na przygotowania: Volt Typhoon utrzymywał dostęp przez lata, a pierwszy dostęp do sieci w ataku FrostyGoop nastąpił około dziewięciu miesięcy przed skutkiem. Należy monitorować ruch OT systemem, który rozumie protokoły przemysłowe, zbierać logi z urządzeń brzegowych, jump hostów i kontrolerów domeny w jednym miejscu oraz zapisać wzorzec zwykłej komunikacji. Dlaczego: nowe połączenie albo zmiana rejestru sterownika poza wzorcem to pierwszy sygnał, że ktoś jest w sieci. Szczegóły opisuje usługa monitorowania sieci OT.

Warstwa 6: Odporność i odtwarzanie

Należy założyć, że obrona zawiedzie, i przygotować odtworzenie:

  • sterowniki przechodzą w bezpieczny stan po wykryciu anomalii, a logika bezpieczeństwa działa niezależnie od logiki sterowania,
  • kopie konfiguracji sterowników są regularnie sprawdzane i przechowywane poza siecią OT, a czas odtworzenia jest zmierzony,
  • operatorzy znają procedurę ręcznego sterowania na wypadek utraty SCADA i ćwiczą ją,
  • plan reagowania na incydenty OT stawia na pierwszym miejscu bezpieczeństwo procesu i ludzi, a izolacja segmentu nie może oznaczać utraty sterowania nad procesem krytycznym.

CISA zaleca po incydencie w Polsce uwzględnić w planie reagowania scenariusz niedziałających urządzeń OT, których nie da się szybko naprawić.

Strefy i korytarze według IEC 62443

IEC 62443 opisuje architekturę opartą na strefach i korytarzach. Strefa to logiczna lub fizyczna grupa systemów o wspólnych wymaganiach bezpieczeństwa. Korytarz to kanał komunikacji między strefami, z własnym zestawem zabezpieczeń.

Poziomy bezpieczeństwa

Poziom (SL) Ochrona przed
SL 1 Przypadkowym naruszeniem
SL 2 Celowym atakiem o ograniczonych zasobach
SL 3 Celowym atakiem z użyciem zaawansowanych środków i wiedzy o IACS, przy umiarkowanych zasobach
SL 4 Celowym atakiem z użyciem zaawansowanych środków i wiedzy o IACS, przy dużych zasobach i wysokiej motywacji

NOTE

Docelowy poziom SL-T strefy z dostępem internetowym - bezpośrednim lub pośrednim (przez VPN, chmurę, zdalny serwis) - wynika z oceny ryzyka według IEC 62443-3-2: im poważniejsze skutki naruszenia i im zdolniejszy prawdopodobny przeciwnik, tym wyższy poziom. Sam dostęp z internetu nie wyznacza poziomu, ale zwiększa prawdopodobieństwo ataku, więc ocena ryzyka musi go uwzględnić. Strefa DMZ jest osobną strefą pośrednią, która oddziela sieć procesową od internetu.

Lista kontrolna: strefy i korytarze dla systemów z dostępem z internetu

  • Wszystkie ścieżki komunikacji między strefami OT a internetem są zinwentaryzowane.
  • Każda strefa i każdy korytarz ma przypisany docelowy poziom SL-T na podstawie oceny ryzyka.
  • Między siecią IT a OT działa strefa DMZ, a korytarz między nimi jest filtrowany.
  • Dla każdego korytarza zapisano zabezpieczenia (uwierzytelnianie, szyfrowanie, filtrowanie) odpowiednie do SL-T łączonych stref.
  • Ruch na korytarzach jest monitorowany i zapisywany w dzienniku.
  • Rzeczywista architektura jest okresowo porównywana z modelem stref i korytarzy.
  • Konta z dostępem zdalnym są co kwartał przeglądane: nieużywane są usuwane, a MFA obowiązuje wszystkie pozostałe.

Kilka liczb

Liczba Co oznacza Źródło
Ponad 145 000 Usług ICS dostępnych z internetu na całym świecie. Censys, 2024
Prawie 7 700 Hostów z panelami operatorskimi (HMI) dostępnymi z internetu, w 80 krajach. Censys, 2024
Prawie 32 Średnia liczba podatności na jedno urządzenie dla routerów i przełączników. Forescout, 2026
34% Udział routerów i przełączników wśród urządzeń z najpoważniejszymi podatnościami. Forescout, 2026

Gdzie pomagamy

Podczas testów penetracyjnych sieci OT sprawdzamy, które z opisanych ścieżek są otwarte w konkretnej instalacji: od rekonesansu zewnętrznego i testu urządzeń brzegowych, przez weryfikację segmentacji, po bezpieczny odczyt protokołów przemysłowych. Wynikiem jest lista ścieżek z priorytetami napraw. Jeżeli instalacja wymaga oceny architektury i stref, wykonujemy ocenę bezpieczeństwa OT, a testy opisuje strona testów penetracyjnych. Zapraszamy do kontaktu.

Powiązane artykuły

Źródła

  1. CERT Polska - Energy Sector Incident Report (29 grudnia 2025)
  2. CISA Alert - Poland Energy Sector Cyber Incident (10.02.2026)
  3. CISA Advisory AA24-038A - PRC State-Sponsored Actors Compromise and Maintain Persistent Access to U.S. Critical Infrastructure (Volt Typhoon)
  4. CISA Advisory AA21-042A - Compromise of U.S. Water Treatment Facility
  5. Dragos - FrostyGoop ICS Malware Targeting Operational Technology
  6. Censys - ponad 145 000 usług ICS dostępnych z internetu (relacja Industrial Cyber)
  7. Forescout - 2026 Riskiest Connected Devices (relacja Industrial Cyber)
  8. Dragos - IEC 62443, strefy i korytarze
  9. Symantec - Dragonfly: Western Energy Companies Under Sabotage Threat

Potrzebujesz wsparcia w tym obszarze?

Nasi eksperci pomogą Ci ocenić ryzyko i zaplanować kolejne kroki.

Porozmawiaj z ekspertem

Omówimy zakres, metodykę i harmonogram.

Umów rozmowę