Przejdź do treści

Encyklopedia ataków

Atak na polską energetykę - 29 grudnia 2025

Skoordynowany atak z 29 grudnia 2025 na ponad 30 polskich farm OZE, dwie elektrociepłownie i zakład produkcyjny. Fakty z raportu CERT Polska i alertu CISA.

Opublikowano 9 min czytania

atak OZEPolskainfrastruktura krytycznawiperMITRE ATT&CK
Atak na polską energetykę - 29 grudnia 2025
Spis treści
  1. Skala uderzenia
  2. Chronologia
  3. Anatomia ataku na farmy
  4. Dwie elektrociepłownie
  5. Mapowanie MITRE ATT&CK for ICS
  6. Atrybucja
  7. Wnioski dla operatorów infrastruktury OT
  8. Szerszy kontekst
  9. Źródła

Poniedziałek, 29 grudnia 2025 roku, około siódmej rano. W niewielkiej elektrociepłowni, która ogrzewa około 50 tysięcy mieszkańców, zatrzymuje się turbina parowa. Chwilę później staje stacja uzdatniania wody technologicznej i proces kogeneracji się przerywa. Na obiekcie trwają akurat prace utrzymaniowe, więc wyjaśnienie wydaje się oczywiste: pomyłka inżynierów podwykonawcy. Obsługa szybko przywraca instalację do pracy, a zdarzenie trafia do CERT Polska tylko jako zgłoszenie informacyjne.

Nikt na miejscu nie wie jeszcze, że od 5:30 w sieci zakładu jest ktoś obcy i że wyjdzie z niej dopiero o 10:10, długo po rozpoczęciu naprawy. Nikt nie wie też, że tego samego dnia rano i po południu ten sam napastnik uderzył w ponad 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, w dużą elektrociepłownię zaopatrującą w ciepło blisko pół miliona odbiorców i w prywatną firmę produkcyjną.

Polska przeszła tego dnia przez atak, który CERT Polska porównał do celowego podpalenia: nie chodziło o pieniądze ani o dane, tylko o zniszczenie. Za oknami był mróz i zawieje śnieżne, do sylwestra zostały dwa dni.

Skala uderzenia

Ustalenia CERT Polska, opublikowane w raporcie z 30 stycznia 2026 roku i w późniejszym uzupełnieniu, obejmują cztery cele:

Cel Co się stało Skutek
Ponad 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych (stacje przyłączeniowe GPO) Zniszczone sterowniki RTU, zabezpieczenia IED, komputery HMI i serwery portów szeregowych Utrata łączności i zdalnego sterowania między obiektami a operatorami sieci dystrybucyjnej. Produkcja energii trwała bez przerw
Duża elektrociepłownia (blisko 0,5 mln odbiorców ciepła) Próba wymazania danych na stacjach roboczych i serwerach System EDR zatrzymał wiper na ponad 100 maszynach, na których już się uruchomił
Mniejsza elektrociepłownia (ok. 50 tys. mieszkańców) Sterowniki PLC przełączone w tryb STOP i zablokowane hasłem Krótki przestój turbiny parowej, bez przerw w dostawach ciepła
Firma produkcyjna Próba zakłócenia działania przez przejęte urządzenie brzegowe Cel oportunistyczny, niezwiązany z pozostałymi ofiarami

Według PSE atak nie wpłynął na stabilność Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. CERT Polska zaznacza jednak, że przy poziomie dostępu, jaki uzyskał napastnik, istniało ryzyko zatrzymania produkcji w zaatakowanych obiektach. Nawet wtedy łączny ubytek mocy 30 obiektów nie zachwiałby systemem w tamtym okresie.

Chronologia

Data Wydarzenie
marzec-maj 2025 Pierwsze ślady napastnika w sieci dużej elektrociepłowni: logowania RDP na jump host z adresu przypisanego do urządzenia FortiGate
marzec-lipiec 2025 Rozpoznanie, nieuprawniony dostęp do danych, próby przejęcia poświadczeń, kradzież bazy kontrolera domeny
8 grudnia 2025 Zmiany konfiguracji komputerów HMI przy farmach: włączone udziały administracyjne i reguła zapory nazwana “Microsoft Update”
18-25 grudnia 2025 Skanowanie prywatnego APN operatora sieci dystrybucyjnej i rozpoznanie sieci mniejszej elektrociepłowni
25 grudnia 2025 Skanowanie sieci i próby logowania we wszystkich obiektach ze sterownikami Mikronika
29 grudnia 2025 Skoordynowany atak destrukcyjny na wszystkie cele, rano i po południu
30 stycznia 2026 CERT Polska publikuje raport z incydentu
10 lutego 2026 CISA publikuje alert dla operatorów w USA, powołując się na raport CERT Polska
sierpień 2026 CERT Polska publikuje uzupełnienie raportu o atak na mniejszą elektrociepłownię

Anatomia ataku na farmy

Brama, która była otwarta

Każda zaatakowana stacja przyłączeniowa miała urządzenie FortiGate pełniące rolę zapory i koncentratora VPN. W każdym przypadku interfejs VPN był dostępny z internetu i pozwalał logować się bez uwierzytelniania wieloskładnikowego. Część urządzeń była w przeszłości, czasem przez długie okresy, podatna na zdalne wykonanie kodu. CERT Polska zwraca uwagę na praktykę spotykaną w branży: te same konta i hasła na wielu obiektach. Przy takim założeniu jedno przejęte konto otwiera kolejne drzwi.

Sieci obiektów były często podzielone na osobne podsieci VLAN. Tyle że napastnik miał uprawnienia administratora zapory, a więc mógł pobrać poświadczenia konta VPN z dostępem do wszystkich podsieci albo po prostu zmienić konfigurację.

TIP

Urządzenie brzegowe, które łączy obiekt OT z internetem, traktuj jak element systemu sterowania, a nie jak zwykły router. Wymagaj MFA na VPN, unikalnych haseł dla każdego obiektu i aktualizacji w rytmie publikacji poprawek. Zasady opisujemy w artykule o zdalnym dostępie do systemów ICS.

Fabryczne hasła

Dalej napastnik nie potrzebował wyrafinowanych narzędzi. Wystarczyły ustawienia fabryczne:

  • Sterowniki RTU Hitachi RTU560 miały domyślne konto “Default” z prawem do zmiany firmware. Napastnik wgrał przez interfejs WWW zmodyfikowany obraz: na początku programu wstawił 240 bajtów 0xFF. Procesor trafiał na nieprawidłową instrukcję, a sterownik wpadał w pętlę restartów. Funkcja weryfikacji podpisu firmware istniała w nowszych wersjach, ale wymagała ręcznego włączenia i w żadnym obiekcie nie była aktywna.
  • Sterowniki RTU Mikronika działają na Linuksie. Napastnik zalogował się przez SSH na konto root z domyślnym hasłem i skasował pliki systemu.
  • Zabezpieczenia Hitachi Relion 650 w dwóch obiektach miały włączoną usługę FTP z wbudowanym kontem. Usunięcie plików niezbędnych do pracy wyłączyło urządzenia bez możliwości ponownego uruchomienia. Przy wdrożeniu zgodnym z zaleceniami producenta to konto byłoby wyłączone.
  • Komputery HMI z oprogramowaniem Mikronika Syndis miały domyślne hasło lokalnego administratora. Napastnik uruchomił na nich wiper nazwany przez CERT Polska DynoWiper. Tam, gdzie hasło było inne, próby jego złamania się nie powiodły i HMI przetrwał.
  • Serwery portów szeregowych Moxa NPort napastnik przywrócił do ustawień fabrycznych, zmienił im hasło i ustawił adres IP na nieosiągalny, np. 127.0.0.1. Wszystko po to, żeby odbudowa trwała dłużej.

Niszczenie przebiegało przynajmniej częściowo automatycznie, w kolejności adresów IP. Jeśli atak na danym adresie się nie udał, skrypt nie szedł dalej w tym segmencie.

TIP

Zrób spis wszystkich urządzeń OT z kontami domyślnymi i usługami włączonymi fabrycznie (FTP, WWW, SSH). Zmiana haseł i wyłączenie zbędnych usług to najtańsza ochrona, jaka istnieje, a w tym ataku przesądziła o tym, które HMI przetrwały. Punktem wyjścia jest inwentaryzacja zasobów ICS.

Dwie elektrociepłownie

W dużej elektrociepłowni napastnik działał od wiosny. Przejął konta uprzywilejowane w Active Directory i 29 grudnia rozesłał DynoWiper do stacji roboczych przez zasady grupy (GPO). Plik nie był wykrywany przez antywirusa, ale system EDR zatrzymał go w trakcie działania dzięki plikom-pułapkom, które alarmują przy próbie nadpisania. Nadpisywanie zatrzymało się na ponad 100 maszynach. Tego samego dnia napastnik spróbował jeszcze raz, ze zmodyfikowaną wersją, i znów bez skutku. Próbował też niszczyć dyski serwerów bezpośrednio, uruchamiając na nich minimalny system Linux i nadpisując dane losowymi bajtami.

W mniejszej elektrociepłowni droga wejścia była, według CERT Polska, wcześniej nieznana w opisanych publicznie incydentach. Na stacjach przy farmach wiatrowych pracują routery komórkowe z kartą SIM w prywatnym APN operatora sieci dystrybucyjnej. Przez ten APN system SCADA rozmawia ze sterownikiem RTU. Router w jednej ze stacji miał drugi interfejs wpięty do sieci za przejętą zaporą. Napastnik wszedł tą drogą do APN, a w nim znalazł sterownik WAGO PFC200 z modemem komórkowym, należący do elektrociepłowni, z panelem WWW na domyślnym haśle. Przez niego zestawił tunel do sieci OT zakładu, a 29 grudnia przełączył sterowniki Siemens S7-300, S7-1200 i S7-1500 w tryb STOP i zabezpieczył je hasłem.

TIP

Zgłaszaj CSIRT-owi także niewyjaśnione awarie, nie tylko potwierdzone incydenty. Mniejsza elektrociepłownia uznała przestój za błąd podwykonawcy. Atak został rozpoznany tylko dlatego, że CERT Polska widział podobne zdarzenia w innych miejscach.

Mapowanie MITRE ATT&CK for ICS

Technika ID Zastosowanie w ataku
External Remote Services T0822 Logowanie przez VPN na urządzeniach brzegowych bez MFA
Valid Accounts T0859 Przejęte konta VPN i konta uprzywilejowane w Active Directory
Default Credentials T0812 Fabryczne konta w RTU, IED, HMI, serwerach Moxa i sterowniku WAGO
System Firmware T0857 Wgranie uszkodzonego firmware do Hitachi RTU560
Data Destruction T0809 DynoWiper na HMI i stacjach roboczych, kasowanie plików w RTU i IED
Device Restart/Shutdown T0816 Pętla restartów RTU, wyłączenie IED, sterowniki PLC w trybie STOP
Loss of View T0829 Operatorzy sieci dystrybucyjnej tracą podgląd obiektów
Loss of Control T0827 Brak możliwości zdalnego sterowania farmami

Więcej o pracy z tą matrycą piszemy w przewodniku po MITRE ATT&CK.

Atrybucja

CERT Polska przeanalizował infrastrukturę użytą w ataku: przejęte serwery VPS i routery. Komunikacja między nimi w dużej mierze pokrywa się z tym, co opisały Cisco i FBI. Ta infrastruktura jest przypisywana klastrowi aktywności znanemu jako:

Nazwa Stosowana przez
Static Tundra Cisco
Berserk Bear CrowdStrike
Ghost Blizzard Microsoft
Dragonfly Symantec

Według CERT Polska to pierwsza publicznie opisana działalność destrukcyjna przypisana temu klastrowi. Wcześniejsze raporty pokazywały jego zainteresowanie sektorem energii i zdolność do ataków na urządzenia przemysłowe.

CERT Polska odnotowuje też podobieństwa DynoWipera do narzędzi klastra Sandworm, ale ocenia je jako zbyt słabe do atrybucji. ESET przypisał DynoWiper grupie Sandworm ze średnim stopniem pewności, wskazując na podobieństwa do wcześniejszych wiperów tej grupy. Alert CISA nie wskazuje żadnej grupy z nazwy.

Wnioski dla operatorów infrastruktury OT

Najważniejsza lekcja z 29 grudnia nie dotyczy zaawansowanych narzędzi, tylko podstaw. Prawie każdy krok napastnika opierał się na otwartym VPN bez MFA albo na haśle fabrycznym.

TIP

Urządzenia brzegowe. Wycofaj urządzenia bez wsparcia producenta, aktualizuj resztę i włącz MFA na każdym VPN. To pierwsza rekomendacja alertu CISA.

TIP

Weryfikacja firmware. Jeśli sterowniki obsługują sprawdzanie podpisu firmware, włącz je. Jeśli nie da się tego zrobić szybko, przygotuj plan odtworzenia sterownika, który przestał działać: kopie konfiguracji, zapasowy sprzęt, kontakt do serwisu producenta.

TIP

Hasła domyślne. Zmień je od razu i zapisz w umowach z integratorami oraz dostawcami OT obowiązek ich zmiany przy każdym wdrożeniu.

TIP

Ścieżki między obiektami. Sprawdź, czy routery komórkowe, prywatne APN i łącza serwisowe nie tworzą drogi z jednego obiektu do drugiego. Właściwa segmentacja sieci OT obejmuje także łącza zapasowe.

TIP

Wykrywanie w sieci IT. W dużej elektrociepłowni EDR z plikami-pułapkami zatrzymał wiper na ponad 100 maszynach. Monitorowanie stacji roboczych i serwerów w obiektach OT ma realną wartość.

SEQRED pomaga operatorom energetyki w audytach bezpieczeństwa OT, przeglądach dostępu zdalnego i testach segmentacji. Ten sam zestaw pytań, który zadał sobie napastnik, warto zadać wcześniej samemu.

Szerszy kontekst

Polska nie była pierwszym krajem, w którym atak na energetykę zaczął się od urządzeń brzegowych. W 2023 roku duński SektorCERT opisał skoordynowaną kampanię przeciwko 22 firmom z sektora energii, wykorzystującą podatności w zaporach Zyxel. Wcześniej, w 2015 i 2016 roku, Ukraina doświadczyła ataków, które wyłączyły prąd odbiorcom. Opisujemy je w artykułach o BlackEnergy i Industroyer.

Grudzień 2025 różni się tym, że uderzył jednocześnie w systemy IT i urządzenia OT wielu niezależnych podmiotów. CERT Polska podkreśla, że takie połączenie rzadko pojawia się w publicznie opisanych atakach.

Źródła

  1. CERT Polska - Raport z incydentu w sektorze energii 29 grudnia 2025 (30.01.2026)
  2. CERT Polska - Energy Sector Incident Report, wersja angielska (PDF)
  3. CERT Polska - Uzupełnienie raportu z incydentu w sektorze energii (PDF)
  4. Ministerstwo Cyfryzacji - Cyberatak na infrastrukturę sektora energii w Polsce
  5. CISA - Poland Energy Sector Cyber Incident Highlights OT and ICS Security Gaps (10.02.2026)
  6. Cisco Talos - Static Tundra
  7. ESET Research - Sandworm behind cyberattack on Poland's power grid in late 2025
  8. The Hacker News - Hackers breach Polish power plant through private APN (sierpień 2026)
  9. SektorCERT - The attack against Danish critical infrastructure (2023)

Potrzebujesz wsparcia w tym obszarze?

Nasi eksperci pomogą Ci ocenić ryzyko i zaplanować kolejne kroki.

Porozmawiaj z ekspertem

Omówimy zakres, metodykę i harmonogram.

Umów rozmowę