Przejdź do treści

Encyklopedia ataków

Colonial Pipeline - atak ransomware, który zatrzymał dostawy paliwa w USA

Atak ransomware DarkSide na Colonial Pipeline (maj 2021) - chronologia, wektor ataku, okup 4,4 mln USD, odzyskanie środków przez FBI i lekcje dla operatorów infrastruktury krytycznej.

Opublikowano 7 min czytania

ransomwareColonial PipelineDarkSideinfrastruktura krytycznabezpieczeństwo OT
Colonial Pipeline - atak ransomware, który zatrzymał dostawy paliwa w USA
Spis treści
  1. Wektor ataku
  2. 7 maja 2021 - zatrzymanie rurociągu
  3. DarkSide - usługa przestępcza z modelem biznesowym
  4. Chronologia kryzysu
  5. Okup i częściowy zwrot
  6. Lekcje dla operatorów infrastruktury krytycznej
  7. Losy DarkSide
  8. Źródła

Operator infrastruktury krytycznej zatrzymuje proces fizyczny po ataku na samą sieć IT, jeśli nie potrafi ocenić, czy atak dotarł do systemów sterowania (OT). Tak stało się 7 maja 2021 roku w Colonial Pipeline, spółce, która prowadzi największy rurociąg paliwowy w USA. Z zeznania dyrektora spółki przed Senatem oraz z opracowań INL, CISA i Mandiant wynika, że:

  • atakujący weszli do sieci 29 kwietnia przez VPN, używając danych wygasłego konta, które pojawiły się w zbiorze wykradzionych haseł,
  • dostęp chroniło tylko hasło, bo ten profil VPN nie miał drugiego składnika uwierzytelniania,
  • źródła nie podają, aby atakujący przejęli sterowanie pompami lub zaworami, a firma zatrzymała rurociąg prewencyjnie,
  • firma zapłaciła okup 8 maja, a Departament Sprawiedliwości USA zajął później większość tych środków.

Rurociąg ma 5 500 mil (około 8 800 km) i prowadzi od Teksasu po New Jersey. Według INL przesyła prawie 2,5 mln baryłek paliwa dziennie, a według dyrektora spółki dostarcza prawie połowę paliwa zużywanego na wschodnim wybrzeżu USA. Zaopatruje w energię ponad 50 mln mieszkańców kraju.

Wektor ataku

Według INL atakujący zalogowali się 29 kwietnia 2021 roku przez VPN, używając danych wygasłego konta, które pojawiły się w zbiorze wykradzionych haseł. Dyrektor spółki zeznał, że profil VPN nie miał być używany i że chronił go tylko jeden składnik, czyli hasło. Hasło było złożone, a Mandiant ustalał wtedy nadal, jak atakujący je poznali.

Przez dziewięć dni, według INL, atakujący poruszali się po sieci IT firmy i wykradli około 100 GB danych.

7 maja 2021 - zatrzymanie rurociągu

Około piątej rano 7 maja operator rurociągu zobaczył na ekranie żądanie okupu, a ransomware DarkSide zaszyfrował systemy IT. Firma powiadomiła FBI tego samego dnia.

Dyrektor spółki zeznał przed Senatem 8 czerwca 2021 roku, że atak zaszyfrował systemy IT, a firma wyłączyła rurociąg prewencyjnie. Powiedział senatorowi, że nawet jednoprocentowa szansa naruszenia systemu OT uzasadniała zatrzymanie rurociągu. Według INL nadzorca wstrzymał pracę, aby odizolować sieć OT, a do 6:10 zatrzymano cały rurociąg. CISA i FBI podają, że firma prewencyjnie odłączyła część systemów OT, a oznak ruchu bocznego do OT nie stwierdzono.

INL pisze też, powołując się na analizę dostawcy, że serwery informacyjne połączone z SCADA były niedostępne z powodu zaszyfrowania. Zeznanie dyrektora tego nie potwierdza, więc ta wersja pozostaje niepotwierdzona. Według INL ograniczona praca ręczna trwała do 12 maja.

Atak na sieć IT zatrzymał więc dostawy paliwa, bo operator nie mógł wykluczyć przejścia ataku do OT.

DarkSide - usługa przestępcza z modelem biznesowym

Grupa DarkSide działała od sierpnia 2020 roku. Mandiant opisuje ją jako usługę oferowaną na rosyjskojęzycznych forach przez rosyjskojęzycznego aktora, a zasady dla afiliantów zakazywały ataków na organizacje z państw Wspólnoty Niepodległych Państw. Analizowana przez Mandiant próbka oprogramowania miała funkcję sprawdzania języka systemu, ale była skonfigurowana bez niej.

DarkSide działało w modelu Ransomware-as-a-Service (RaaS). Twórcy dostarczali oprogramowanie, infrastrukturę serwerową i narzędzia do negocjacji, a ataki przeprowadzali afilianci, którzy przechodzili rozmowę kwalifikacyjną. Według ogłoszeń na forach operatorzy brali 25% okupu poniżej 500 000 USD i 10% okupu powyżej 5 mln USD.

Grupa stosowała podwójne wymuszenie: najpierw kradła dane, a potem szyfrowała systemy. Gdy ofiara odmawiała zapłaty, DarkSide groziło publikacją danych na stronie w sieci Tor.

Zasady dla afiliantów zakazywały ataków na szpitale, szkoły, uniwersytety, organizacje non-profit i instytucje sektora publicznego. Według Mandiant mogło to zniechęcać organy ścigania do działań, bo atak na te sektory przyciąga dodatkową uwagę.

Chronologia kryzysu

Data Wydarzenie
29 kwietnia 2021 Pierwsze ślady obecności atakujących w sieci Colonial Pipeline (dostęp przez VPN z danymi wygasłego konta)
29 kwietnia - 7 maja 2021 Według INL atakujący w ciągu dziewięciu dni wyprowadzają ok. 100 GB danych
7 maja 2021 Ransomware DarkSide szyfruje systemy IT; firma powiadamia FBI
7 maja 2021 Colonial Pipeline wyłącza rurociąg prewencyjnie, aby odizolować atak od sieci OT
8 maja 2021 Firma publicznie potwierdza atak ransomware
8 maja 2021 Colonial Pipeline płaci okup (według INL 4,4 mln USD)
12 maja 2021 Według INL rurociąg wraca do pracy automatycznej; pełne przywrócenie dostaw zajmuje kolejne dni
14 maja 2021 DarkSide ogłasza zamknięcie usługi, powołując się na utratę serwerów i presję ze strony USA; Mandiant nie potwierdził tych powodów
7 czerwca 2021 Departament Sprawiedliwości ogłasza zajęcie 63,7 bitcoina (ok. 2,3 mln USD) z okupu zapłaconego 8 maja

Okup i częściowy zwrot

8 maja, dzień po wykryciu ataku, Colonial Pipeline zapłacił okup w wysokości 75 bitcoinów, czyli według INL 4,4 mln USD. Decyzję o negocjacjach firma podjęła wieczorem 7 maja. W zeznaniu przed Senatem 8 czerwca 2021 roku dyrektor spółki Joseph Blount nazwał ją najtrudniejszą w ciągu 39 lat pracy w energetyce i przyznał, że w chwili decyzji firma nie znała skali ataku na swoją sieć.

7 czerwca 2021 roku Departament Sprawiedliwości USA ogłosił zajęcie 63,7 z 75 bitcoinów okupu. W dniu ogłoszenia miały wartość około 2,3 mln USD.

Lekcje dla operatorów infrastruktury krytycznej

1. Należy zapisać zależności procesu OT od systemów IT

Źródła nie podają, aby atakujący przejęli kontrolę nad pompami. Atak na sieć IT wystarczył, aby operator zatrzymał rurociąg, bo nie mógł wykluczyć przejścia ataku do OT. Należy zapisać, które systemy IT proces OT potrzebuje do bezpiecznej pracy, i ocenić ryzyko ich utraty. Dlaczego: operator, który nie zna tych zależności, zatrzymuje proces przy każdym ataku na IT.

2. Należy monitorować ruch na granicy IT i OT

Colonial Pipeline nie wiedział, czy atakujący dotarli do sieci OT, i dlatego wyłączył rurociąg prewencyjnie. Należy monitorować ruch na granicy IT i OT. Dlaczego: bez tych danych operator nie potrafi ocenić, czy atak przeszedł do OT. Narzędzia widoczności w sieciach przemysłowych opisuje artykuł o inwentaryzacji zasobów ICS.

3. Należy wymagać MFA na zdalnym dostępie i wyłączać konta bez właściciela

Zdalny dostęp wymaga drugiego składnika uwierzytelniania, a konta, których nikt już nie używa, należy wyłączać. Dlaczego: w Colonial Pipeline wystarczyło jedno hasło do dawnego profilu VPN, którego firma nie widziała i który nie pojawił się w testach penetracyjnych. Zabezpieczenie zdalnego dostępu do systemów przemysłowych opisuje artykuł Zdalny dostęp do systemów ICS - zagrożenia i dobre praktyki.

4. Należy opisać w planie reagowania scenariusze kaskadowe

Plan reagowania na incydenty opisuje sytuację, w której atak na IT wymusza zatrzymanie operacji OT, i wskazuje systemy IT krytyczne dla ciągłości procesów fizycznych. Dlaczego: decyzja o wyłączeniu bez takiego planu zapada w ciągu minut i bez danych. Przygotowanie na incydenty ransomware opisuje przewodnik po ransomware.

5. Należy ustalić z góry, czy firma płaci okup

Decyzję o płaceniu okupu należy zapisać w planie reagowania, zanim wystąpi atak. Dlaczego: CISA i FBI nie zachęcają do płacenia okupu, bo zapłata nie gwarantuje odzyskania plików i może finansować kolejne ataki. Dyrektor Colonial Pipeline zeznał, że klucze od przestępców pomogły, lecz nie były doskonałe, a odtwarzanie systemów po takim ataku trwa miesiące.

Losy DarkSide

14 maja 2021 roku DarkSide ogłosiło zakończenie działalności, powołując się na utratę dostępu do serwerów i presję ze strony USA. Mandiant nie potwierdził tych powodów, a część uczestników rynku podejrzewała wyjście z oszustwem (exit scam).

CISA uznaje BlackMatter, który pojawił się w lipcu 2021 roku, za możliwe przemianowanie DarkSide. Według ENISA BlackMatter zakończył działalność w listopadzie 2021 roku, a w lutym 2022 roku grupa BlackCat potwierdziła, że jej członkowie działali wcześniej w DarkSide lub BlackMatter. ENISA wskazuje, że grupy ransomware zmieniają nazwy, aby odbudować działalność po utracie narzędzi lub infrastruktury albo uniknąć uwagi organów ścigania.

Źródła

  1. DarkSide Ransomware Group - Mandiant / Google Cloud - Mandiant / Google Cloud (dostęp: )
  2. Case Study: DarkSide Ransomware Attack on Colonial Pipeline - Idaho National Laboratory (dostęp: )
  3. Zeznanie J. Blounta, dyrektora Colonial Pipeline, przed Senatem USA, 8 czerwca 2021 - U.S. Senate / GovInfo (dostęp: )
  4. DarkSide Ransomware: Best Practices for Preventing Business Disruption from Ransomware Attacks (AA21-131A) - CISA / FBI (dostęp: )
  5. Department of Justice Seizes $2.3 Million in Cryptocurrency Paid to the Ransomware Extortionists Darkside - U.S. Department of Justice (dostęp: )
  6. DarkSide Ransomware Gang Quits After Servers, Bitcoin Stash Seized - Krebs on Security (14.05.2021) - KrebsOnSecurity (dostęp: )
  7. CISA AA21-291A - BlackMatter Ransomware - CISA (dostęp: )
  8. ENISA Threat Landscape 2022 - ENISA (dostęp: )

Potrzebujesz wsparcia w tym obszarze?

Nasi eksperci pomogą Ci ocenić ryzyko i zaplanować kolejne kroki.

Porozmawiaj z ekspertem

Omówimy zakres, metodykę i harmonogram.

Umów rozmowę