Blog
Bezpieczeństwo OT i IT - razem czy oddzielnie?
Różnice IT i OT - priorytety, technologie, cykl życia - oraz odpowiedź na pytanie z tytułu: w warstwie sieci oddzielnie, w zarządzaniu ryzykiem i reagowaniu na incydenty razem.
Opublikowano Zaktualizowano 9 min czytania

Spis treści
Gdy zespoły IT i OT działają osobno, aktualizacja systemu operacyjnego może zakłócić nadzór nad procesem produkcyjnym, a incydent z sieci biurowej dociera do produkcji bez ostrzeżenia. Z raportów Omdia, Fortinet i Dragos wynika, że:
- według Omdia 75% najpoważniejszych incydentów w badanych firmach produkcyjnych zaczęło się w IT, a skutki poniósł OT,
- według Dragos incydenty OT bywają błędnie opisywane jako “tylko IT”, ponieważ stacje inżynierskie i panele HMI działają w systemie Windows,
- według Fortinet 52% organizacji przypisuje odpowiedzialność za OT dyrektorowi ds. bezpieczeństwa, a w 2022 r. było to 16%.
Przykładami skutków tego podziału są atak na Colonial Pipeline i NotPetya.
TIP
Fortinet podaje w raporcie 2025 State of OT, że 52% organizacji umieściło odpowiedzialność za OT w strukturze CISO, co oznacza wzrost z 16% w 2022 r. Odpowiedzialność za OT przesuwa się od służb utrzymania ruchu do zintegrowanych zespołów cyberbezpieczeństwa.
Różnice między środowiskami IT i OT
1. Warunki pracy
Serwery IT pracują w klimatyzowanych serwerowniach z dedykowanym zasilaniem. Urządzenia OT stoją w szafach obiektowych na halach produkcyjnych, gdzie jest zapylenie i wilgoć, a podczas dezynfekcji obudowy oblewa piana lub gorąca woda. Obudowy muszą mieć odpowiedni stopień ochrony (IP), a urządzenia w szafach muszą wytrzymywać wibracje, temperaturę i zakłócenia elektromagnetyczne (EMC). W strefach zagrożonych wybuchem ogranicza się ilość energii doprowadzanej do urządzeń.
2. Stosowane technologie
| Aspekt | IT | OT |
|---|---|---|
| Oprogramowanie | Organizacje używają produktów dostępnych na rynku, na przykład pakietów biurowych i systemów ERP, i dostosowują je do swoich potrzeb. | Systemy są programowane pod konkretny proces. |
| Protokoły | Sieci korzystają ze standardowych protokołów internetowych, takich jak TCP/IP, HTTP i SMTP. | Sieci korzystają z protokołów automatyki przemysłowej, takich jak Modbus, Profinet i EtherNet/IP. |
| Dostawcy | Organizacja wybiera spośród wielu dostawców. | Według Fortinet 78% organizacji używa od jednego do czterech dostawców urządzeń OT. |
| Język programowania | Programiści piszą w językach takich jak Python, Java i C#. | Automatycy piszą w językach IEC 61131-3: LD, ST i FBD. |
| Patchowanie | Poprawki instaluje się w regularnych oknach serwisowych. | Poprawki wymagają planowanego przestoju, więc instaluje się je rzadziej. |
W środowisku OT automatycy-programiści często wybierają rozwiązania jednego dostawcy, ponieważ wspólna platforma do programowania paneli operatorskich, sterowników PLC i napędów skraca czas wdrożenia.
3. Podejście do projektowania
Projektanci systemów IT analizują system z perspektywy sieci i aplikacji, a bezpieczeństwo kanałów komunikacyjnych i konfiguracji wbudowują w proces projektowy.
Projektanci OT postrzegają system jako zbiór urządzeń fizycznych: pomp, zbiorników, zaworów i reaktorów. Ich głównym celem jest wysterowanie komponentów i odczyt sygnałów pomiarowych, takich jak temperatura, objętość i przepływ. Historycznie wymagania dotyczyły niezawodności i bezpieczeństwa fizycznego (safety), a nie bezpieczeństwa informacji (security).
Norma IEC 62443 wprowadza wymagania security-by-design dla systemów OT, w tym podział systemu na strefy i korytarze. Wiele istniejących instalacji powstało jednak bez uwzględnienia zagrożeń cybernetycznych.
4. Priorytety i cele bezpieczeństwa
| Priorytet | IT | OT |
|---|---|---|
| Główny cel | Zespół IT stawia na pierwszym miejscu poufność danych (CIA: Confidentiality first). | Zespół OT stawia na pierwszym miejscu dostępność i ciągłe działanie (AIC: Availability first). |
| Główne wymaganie | Zespół chroni dane osobowe i biznesowe. | Zespół zapewnia ciągłość produkcji i unika zdarzeń niebezpiecznych. |
| Tolerancja opóźnień | Opóźnienia rzędu sekund do minut są akceptowalne. | W części układów sterowania, na przykład w regulacji w pętli, liczą się milisekundy. |
| Tolerancja przestojów | Przestoje odbywają się w planowanych oknach serwisowych. | Każdy przestój oznacza straty produkcyjne. |
| Reakcja na incydent | Zespół IT izoluje zagrożony system i analizuje incydent. | Zespół OT utrzymuje bezpieczny stan procesu. |
W systemach ICS najważniejsze są dostępność, niezawodność i determinizm funkcji. Integralność danych i transmisja w czasie rzeczywistym muszą być zapewnione bez opóźnień i zakłóceń.
5. Dynamika zmian
Według IEC 62443-2-1:2024 system IACS może pracować ponad dwadzieścia lat, często ze sprzętem i oprogramowaniem bez wsparcia producenta. Dlatego zarządzanie takimi składnikami należy zaplanować z góry.
Modernizację uruchamia wynik analizy ryzyka, opłacalność inwestycji albo ograniczona dostępność części zamiennych. Modernizacja musi przebiegać bez zbędnych przestojów.
Sieci OT mają charakter statyczny i nie zmieniają się w krótkim horyzoncie czasowym, a grupy użytkowników są stabilne. Architektura sieci IT zmienia się często i łatwo się skaluje.
6. Podejście organizacyjne
W dużych organizacjach pracownicy IT specjalizują się w fragmentach procesu: jedni odpowiadają za bazy danych, inni za komunikację, jeszcze inni za prace konserwacyjne.
W OT pracownicy utrzymania ruchu odpowiadają za całość. Zajmują się komunikacją między urządzeniami, parametryzowaniem urządzeń, wymianą wadliwych komponentów, aktualnością dokumentacji i bieżącą konserwacją.
Skala problemu - dane 2024-2025
| Wskaźnik | Wartość | Źródło |
|---|---|---|
| Przestoje operacyjne, które wpłynęły na przychody organizacji | 42% (poprzednio 52%) | Fortinet 2025 State of OT |
| Liczba grup ransomware atakujących organizacje przemysłowe | wzrost o 49%, z 80 do 119 grup w 2025 r. | Dragos 2026 Year in Review |
| Firmy produkcyjne ze znaczącym wzrostem liczby incydentów lub naruszeń bezpieczeństwa w ciągu 12 miesięcy | 80% | Omdia dla Telstra International, badanie 513 firm z 2024 r. (opracowanie sponsorowane) |
| Najpoważniejsze incydenty, które zaczęły się w IT i dotknęły OT | 75% | Omdia dla Telstra International (2024) |
WARNING
W badaniu z 2024 r. 80% firm produkcyjnych odnotowało znaczący wzrost liczby incydentów lub naruszeń bezpieczeństwa. Połączone sieci wymagają więc przemyślanej architektury i obrony warstwowej (Defense in Depth).
Razem czy oddzielnie - odpowiedź dla architektury
W warstwie sieci IT i OT należy oddzielić, a w zarządzaniu ryzykiem i reagowaniu na incydenty połączyć.
Sieci należy rozdzielić, ponieważ incydenty najczęściej idą z IT do OT. Według Omdia 75% najpoważniejszych incydentów zaczęło się w IT, a OT poniosło skutki w postaci przestoju, kosztów obsługi incydentu lub naruszenia. Omdia zaleca segmentację sieci, fizyczną lub wirtualną, która oddziela sieci przemysłowe od systemów korporacyjnych i ściśle kontroluje zdalny dostęp. Jako uzupełnienie Omdia wymienia mikrosegmentację, zapory nowej generacji, architekturę zero trust i narzędzia operacji bezpieczeństwa IT i OT. Według IEC 62443-3-2 system objęty oceną dzieli się na strefy i korytarze.
Reagowanie należy połączyć, ponieważ zespoły IT i OT widzą różne części tego samego incydentu. Fortinet zaleca włączyć OT do operacji bezpieczeństwa i do planów reagowania na incydenty oraz opisuje docelowy model jako wspólne operacje bezpieczeństwa IT i OT. Pierwszym krokiem jest scenariusz reagowania, który obejmuje środowisko OT. Dragos podaje, że organizacje z pełną widocznością OT wykrywały i opanowywały incydenty ransomware w OT średnio w 5 dni, a średnia w branży wynosi 42 dni. Dragos zauważa też, że incydenty OT bywają opisywane jako “tylko IT”. Zasoby należy więc klasyfikować wspólnie z zespołem OT.
Dlaczego współpraca jest konieczna
Zespoły IT i OT dostrzegają różne zagrożenia, więc razem dają pełniejszy obraz ryzyka. Współpraca daje cztery korzyści:
- Obie grupy zgłaszają potrzeby już na etapie założeń projektowych, więc projekt nie wymaga późniejszych przeróbek.
- Zabezpieczenia IT nie zakłócają procesów OT, a zabezpieczenia OT nie blokują pracy IT.
- Zespoły budują wspólny język, dzięki czemu rozumieją swoje ostrzeżenia.
- Polityki bezpieczeństwa obejmują całą organizację i nie zostawiają luk na styku środowisk.
Praktyczne kroki w kierunku współpracy
| Krok | Co należy zrobić | Kto |
|---|---|---|
| Wspólne ćwiczenia | Należy przećwiczyć scenariusze incydentów, które obejmują IT i OT, żeby oba zespoły znały swoje role, zanim wystąpi incydent. | Zespół bezpieczeństwa i kierownik utrzymania ruchu |
| Wzajemne szkolenia | Automatycy poznają podstawy cyberbezpieczeństwa, a informatycy specyfikę procesów, żeby rozumieć skutki własnych decyzji. | Kierownicy obu zespołów |
| Wspólna inwentaryzacja | Należy zmapować połączenia między sieciami IT i OT, ponieważ nie da się chronić połączeń, o których nikt nie wie. | Zespół OT razem z zespołem IT |
| Uzgodnione procedury | Polityki patchowania, zarządzania kontami i reagowania na incydenty muszą uwzględniać oba środowiska, bo inaczej zabezpieczenie IT może zatrzymać proces OT. | Właściciele procesów |
| Wspólny język | Należy spisać słownik pojęć, na przykład “strefa” i “VLAN” albo “pętla regulacji” i “kontroler”, żeby oba zespoły rozumiały te same słowa. | Oba zespoły |
| Wspólna ocena ryzyka | Należy stosować jedną metodę oceny ryzyka, a dla stref i korytarzy OT metodę z IEC 62443-3-2, ponieważ wyniki obu zespołów muszą dać się porównać. | Zespół bezpieczeństwa |
Lista kontrolna budowania współpracy IT-OT
- Należy wskazać właściciela bezpieczeństwa OT w strukturze organizacji, ponieważ bez niego nikt nie odpowiada za decyzje dotyczące OT.
- Należy wspólnie zinwentaryzować zasoby IT i OT, ponieważ każda strona widzi inne urządzenia.
- Należy zmapować zależności, czyli ustalić, które systemy IT muszą działać, aby OT mogło prowadzić proces, ponieważ ich awaria zatrzymuje produkcję.
- Należy opracować wspólne procedury reagowania na incydenty, ponieważ incydent zwykle przechodzi z IT do OT.
- Należy zaplanować wspólne ćwiczenia co najmniej raz w roku, ponieważ procedury, których nikt nie ćwiczył, zawodzą w czasie kryzysu.
- Należy uzgodnić politykę patchowania dla obu środowisk, ponieważ okna serwisowe IT nie pasują do przestojów OT.
- Należy wdrożyć segmentację sieci w układzie stref i korytarzy, ponieważ ogranicza ona skutki incydentu, który zaczął się w IT.
- Należy ustalić wspólne metryki bezpieczeństwa, ponieważ bez nich zespoły nie porównają wyników swojej pracy.
- Należy regularnie oceniać ryzyko w całym łańcuchu IT-OT, ponieważ zmiany po stronie jednego zespołu zmieniają ryzyko po stronie drugiego.
Gdzie pomagamy
SEQRED wspiera organizacje przemysłowe przy budowaniu współpracy IT-OT. Podczas oceny bezpieczeństwa OT i audytu IEC 62443 zespół SEQRED sprawdza architekturę stref i korytarzy oraz połączenia między IT i OT. Testy penetracyjne sprawdzają, czy segmentacja zatrzymuje ruch z sieci biurowej do produkcji. Rozmowę można zacząć przez formularz kontaktowy.
Podstawa techniczna
| Temat | Gdzie to jest |
|---|---|
| Podział systemu na strefy i korytarze | IEC 62443-3-2, wymaganie ZCR 3 |
| Cykl życia systemu IACS ponad dwadzieścia lat | IEC 62443-2-1:2024, zakres normy |
| 75% najpoważniejszych incydentów zaczęło się w IT; zalecenie segmentacji | Omdia dla Telstra International, rysunek 8 i część o zagrożeniach |
| Wzrost liczby grup ransomware o 49%; 5 dni wobec 42 dni; klasyfikacja jako “tylko IT” | Dragos 2026 Year in Review, komunikat prasowy |
| 52% organizacji z OT pod CISO; 42% przestojów wpływających na przychody; wspólne operacje bezpieczeństwa | Fortinet 2025 State of OT, komunikat prasowy |
Źródła
- Fortinet Report: OT Cybersecurity Risk Elevates within Executive Leadership Ranks (2025 State of Operational Technology and Cybersecurity) - Fortinet (dostęp: )
- Dragos 2026 OT Cybersecurity Year in Review - Dragos (dostęp: )
- Secure manufacturing: the challenges of IT/OT convergence (Omdia research for Telstra International) - Omdia / Telstra International (dostęp: )
- IEC 62443-2-1:2024 Security for industrial automation and control systems - Part 2-1: Security program requirements for IACS asset owners - IEC (dostęp: )
Potrzebujesz wsparcia w tym obszarze?
Nasi eksperci pomogą Ci ocenić ryzyko i zaplanować kolejne kroki.
