Przejdź do treści

Blog

Bezpieczeństwo OT i IT - razem czy oddzielnie?

Różnice IT i OT - priorytety, technologie, cykl życia - oraz odpowiedź na pytanie z tytułu: w warstwie sieci oddzielnie, w zarządzaniu ryzykiem i reagowaniu na incydenty razem.

Opublikowano Zaktualizowano 9 min czytania

bezpieczeństwo OTbezpieczeństwo ITICSSCADAwspółpraca IT-OTautomatyka przemysłowaIEC 62443
Bezpieczeństwo OT i IT - razem czy oddzielnie?
Spis treści
  1. Różnice między środowiskami IT i OT
  2. Skala problemu - dane 2024-2025
  3. Razem czy oddzielnie - odpowiedź dla architektury
  4. Dlaczego współpraca jest konieczna
  5. Gdzie pomagamy
  6. Podstawa techniczna
  7. Źródła

Gdy zespoły IT i OT działają osobno, aktualizacja systemu operacyjnego może zakłócić nadzór nad procesem produkcyjnym, a incydent z sieci biurowej dociera do produkcji bez ostrzeżenia. Z raportów Omdia, Fortinet i Dragos wynika, że:

  • według Omdia 75% najpoważniejszych incydentów w badanych firmach produkcyjnych zaczęło się w IT, a skutki poniósł OT,
  • według Dragos incydenty OT bywają błędnie opisywane jako “tylko IT”, ponieważ stacje inżynierskie i panele HMI działają w systemie Windows,
  • według Fortinet 52% organizacji przypisuje odpowiedzialność za OT dyrektorowi ds. bezpieczeństwa, a w 2022 r. było to 16%.

Przykładami skutków tego podziału są atak na Colonial Pipeline i NotPetya.

TIP

Fortinet podaje w raporcie 2025 State of OT, że 52% organizacji umieściło odpowiedzialność za OT w strukturze CISO, co oznacza wzrost z 16% w 2022 r. Odpowiedzialność za OT przesuwa się od służb utrzymania ruchu do zintegrowanych zespołów cyberbezpieczeństwa.

Różnice między środowiskami IT i OT

1. Warunki pracy

Serwery IT pracują w klimatyzowanych serwerowniach z dedykowanym zasilaniem. Urządzenia OT stoją w szafach obiektowych na halach produkcyjnych, gdzie jest zapylenie i wilgoć, a podczas dezynfekcji obudowy oblewa piana lub gorąca woda. Obudowy muszą mieć odpowiedni stopień ochrony (IP), a urządzenia w szafach muszą wytrzymywać wibracje, temperaturę i zakłócenia elektromagnetyczne (EMC). W strefach zagrożonych wybuchem ogranicza się ilość energii doprowadzanej do urządzeń.

2. Stosowane technologie

Aspekt IT OT
Oprogramowanie Organizacje używają produktów dostępnych na rynku, na przykład pakietów biurowych i systemów ERP, i dostosowują je do swoich potrzeb. Systemy są programowane pod konkretny proces.
Protokoły Sieci korzystają ze standardowych protokołów internetowych, takich jak TCP/IP, HTTP i SMTP. Sieci korzystają z protokołów automatyki przemysłowej, takich jak Modbus, Profinet i EtherNet/IP.
Dostawcy Organizacja wybiera spośród wielu dostawców. Według Fortinet 78% organizacji używa od jednego do czterech dostawców urządzeń OT.
Język programowania Programiści piszą w językach takich jak Python, Java i C#. Automatycy piszą w językach IEC 61131-3: LD, ST i FBD.
Patchowanie Poprawki instaluje się w regularnych oknach serwisowych. Poprawki wymagają planowanego przestoju, więc instaluje się je rzadziej.

W środowisku OT automatycy-programiści często wybierają rozwiązania jednego dostawcy, ponieważ wspólna platforma do programowania paneli operatorskich, sterowników PLC i napędów skraca czas wdrożenia.

3. Podejście do projektowania

Projektanci systemów IT analizują system z perspektywy sieci i aplikacji, a bezpieczeństwo kanałów komunikacyjnych i konfiguracji wbudowują w proces projektowy.

Projektanci OT postrzegają system jako zbiór urządzeń fizycznych: pomp, zbiorników, zaworów i reaktorów. Ich głównym celem jest wysterowanie komponentów i odczyt sygnałów pomiarowych, takich jak temperatura, objętość i przepływ. Historycznie wymagania dotyczyły niezawodności i bezpieczeństwa fizycznego (safety), a nie bezpieczeństwa informacji (security).

Norma IEC 62443 wprowadza wymagania security-by-design dla systemów OT, w tym podział systemu na strefy i korytarze. Wiele istniejących instalacji powstało jednak bez uwzględnienia zagrożeń cybernetycznych.

4. Priorytety i cele bezpieczeństwa

Priorytet IT OT
Główny cel Zespół IT stawia na pierwszym miejscu poufność danych (CIA: Confidentiality first). Zespół OT stawia na pierwszym miejscu dostępność i ciągłe działanie (AIC: Availability first).
Główne wymaganie Zespół chroni dane osobowe i biznesowe. Zespół zapewnia ciągłość produkcji i unika zdarzeń niebezpiecznych.
Tolerancja opóźnień Opóźnienia rzędu sekund do minut są akceptowalne. W części układów sterowania, na przykład w regulacji w pętli, liczą się milisekundy.
Tolerancja przestojów Przestoje odbywają się w planowanych oknach serwisowych. Każdy przestój oznacza straty produkcyjne.
Reakcja na incydent Zespół IT izoluje zagrożony system i analizuje incydent. Zespół OT utrzymuje bezpieczny stan procesu.

W systemach ICS najważniejsze są dostępność, niezawodność i determinizm funkcji. Integralność danych i transmisja w czasie rzeczywistym muszą być zapewnione bez opóźnień i zakłóceń.

5. Dynamika zmian

Według IEC 62443-2-1:2024 system IACS może pracować ponad dwadzieścia lat, często ze sprzętem i oprogramowaniem bez wsparcia producenta. Dlatego zarządzanie takimi składnikami należy zaplanować z góry.

Modernizację uruchamia wynik analizy ryzyka, opłacalność inwestycji albo ograniczona dostępność części zamiennych. Modernizacja musi przebiegać bez zbędnych przestojów.

Sieci OT mają charakter statyczny i nie zmieniają się w krótkim horyzoncie czasowym, a grupy użytkowników są stabilne. Architektura sieci IT zmienia się często i łatwo się skaluje.

6. Podejście organizacyjne

W dużych organizacjach pracownicy IT specjalizują się w fragmentach procesu: jedni odpowiadają za bazy danych, inni za komunikację, jeszcze inni za prace konserwacyjne.

W OT pracownicy utrzymania ruchu odpowiadają za całość. Zajmują się komunikacją między urządzeniami, parametryzowaniem urządzeń, wymianą wadliwych komponentów, aktualnością dokumentacji i bieżącą konserwacją.

Skala problemu - dane 2024-2025

Wskaźnik Wartość Źródło
Przestoje operacyjne, które wpłynęły na przychody organizacji 42% (poprzednio 52%) Fortinet 2025 State of OT
Liczba grup ransomware atakujących organizacje przemysłowe wzrost o 49%, z 80 do 119 grup w 2025 r. Dragos 2026 Year in Review
Firmy produkcyjne ze znaczącym wzrostem liczby incydentów lub naruszeń bezpieczeństwa w ciągu 12 miesięcy 80% Omdia dla Telstra International, badanie 513 firm z 2024 r. (opracowanie sponsorowane)
Najpoważniejsze incydenty, które zaczęły się w IT i dotknęły OT 75% Omdia dla Telstra International (2024)

WARNING

W badaniu z 2024 r. 80% firm produkcyjnych odnotowało znaczący wzrost liczby incydentów lub naruszeń bezpieczeństwa. Połączone sieci wymagają więc przemyślanej architektury i obrony warstwowej (Defense in Depth).

Razem czy oddzielnie - odpowiedź dla architektury

W warstwie sieci IT i OT należy oddzielić, a w zarządzaniu ryzykiem i reagowaniu na incydenty połączyć.

Sieci należy rozdzielić, ponieważ incydenty najczęściej idą z IT do OT. Według Omdia 75% najpoważniejszych incydentów zaczęło się w IT, a OT poniosło skutki w postaci przestoju, kosztów obsługi incydentu lub naruszenia. Omdia zaleca segmentację sieci, fizyczną lub wirtualną, która oddziela sieci przemysłowe od systemów korporacyjnych i ściśle kontroluje zdalny dostęp. Jako uzupełnienie Omdia wymienia mikrosegmentację, zapory nowej generacji, architekturę zero trust i narzędzia operacji bezpieczeństwa IT i OT. Według IEC 62443-3-2 system objęty oceną dzieli się na strefy i korytarze.

Reagowanie należy połączyć, ponieważ zespoły IT i OT widzą różne części tego samego incydentu. Fortinet zaleca włączyć OT do operacji bezpieczeństwa i do planów reagowania na incydenty oraz opisuje docelowy model jako wspólne operacje bezpieczeństwa IT i OT. Pierwszym krokiem jest scenariusz reagowania, który obejmuje środowisko OT. Dragos podaje, że organizacje z pełną widocznością OT wykrywały i opanowywały incydenty ransomware w OT średnio w 5 dni, a średnia w branży wynosi 42 dni. Dragos zauważa też, że incydenty OT bywają opisywane jako “tylko IT”. Zasoby należy więc klasyfikować wspólnie z zespołem OT.

Dlaczego współpraca jest konieczna

Zespoły IT i OT dostrzegają różne zagrożenia, więc razem dają pełniejszy obraz ryzyka. Współpraca daje cztery korzyści:

  • Obie grupy zgłaszają potrzeby już na etapie założeń projektowych, więc projekt nie wymaga późniejszych przeróbek.
  • Zabezpieczenia IT nie zakłócają procesów OT, a zabezpieczenia OT nie blokują pracy IT.
  • Zespoły budują wspólny język, dzięki czemu rozumieją swoje ostrzeżenia.
  • Polityki bezpieczeństwa obejmują całą organizację i nie zostawiają luk na styku środowisk.

Praktyczne kroki w kierunku współpracy

Krok Co należy zrobić Kto
Wspólne ćwiczenia Należy przećwiczyć scenariusze incydentów, które obejmują IT i OT, żeby oba zespoły znały swoje role, zanim wystąpi incydent. Zespół bezpieczeństwa i kierownik utrzymania ruchu
Wzajemne szkolenia Automatycy poznają podstawy cyberbezpieczeństwa, a informatycy specyfikę procesów, żeby rozumieć skutki własnych decyzji. Kierownicy obu zespołów
Wspólna inwentaryzacja Należy zmapować połączenia między sieciami IT i OT, ponieważ nie da się chronić połączeń, o których nikt nie wie. Zespół OT razem z zespołem IT
Uzgodnione procedury Polityki patchowania, zarządzania kontami i reagowania na incydenty muszą uwzględniać oba środowiska, bo inaczej zabezpieczenie IT może zatrzymać proces OT. Właściciele procesów
Wspólny język Należy spisać słownik pojęć, na przykład “strefa” i “VLAN” albo “pętla regulacji” i “kontroler”, żeby oba zespoły rozumiały te same słowa. Oba zespoły
Wspólna ocena ryzyka Należy stosować jedną metodę oceny ryzyka, a dla stref i korytarzy OT metodę z IEC 62443-3-2, ponieważ wyniki obu zespołów muszą dać się porównać. Zespół bezpieczeństwa

Lista kontrolna budowania współpracy IT-OT

  • Należy wskazać właściciela bezpieczeństwa OT w strukturze organizacji, ponieważ bez niego nikt nie odpowiada za decyzje dotyczące OT.
  • Należy wspólnie zinwentaryzować zasoby IT i OT, ponieważ każda strona widzi inne urządzenia.
  • Należy zmapować zależności, czyli ustalić, które systemy IT muszą działać, aby OT mogło prowadzić proces, ponieważ ich awaria zatrzymuje produkcję.
  • Należy opracować wspólne procedury reagowania na incydenty, ponieważ incydent zwykle przechodzi z IT do OT.
  • Należy zaplanować wspólne ćwiczenia co najmniej raz w roku, ponieważ procedury, których nikt nie ćwiczył, zawodzą w czasie kryzysu.
  • Należy uzgodnić politykę patchowania dla obu środowisk, ponieważ okna serwisowe IT nie pasują do przestojów OT.
  • Należy wdrożyć segmentację sieci w układzie stref i korytarzy, ponieważ ogranicza ona skutki incydentu, który zaczął się w IT.
  • Należy ustalić wspólne metryki bezpieczeństwa, ponieważ bez nich zespoły nie porównają wyników swojej pracy.
  • Należy regularnie oceniać ryzyko w całym łańcuchu IT-OT, ponieważ zmiany po stronie jednego zespołu zmieniają ryzyko po stronie drugiego.

Gdzie pomagamy

SEQRED wspiera organizacje przemysłowe przy budowaniu współpracy IT-OT. Podczas oceny bezpieczeństwa OT i audytu IEC 62443 zespół SEQRED sprawdza architekturę stref i korytarzy oraz połączenia między IT i OT. Testy penetracyjne sprawdzają, czy segmentacja zatrzymuje ruch z sieci biurowej do produkcji. Rozmowę można zacząć przez formularz kontaktowy.

Podstawa techniczna

Temat Gdzie to jest
Podział systemu na strefy i korytarze IEC 62443-3-2, wymaganie ZCR 3
Cykl życia systemu IACS ponad dwadzieścia lat IEC 62443-2-1:2024, zakres normy
75% najpoważniejszych incydentów zaczęło się w IT; zalecenie segmentacji Omdia dla Telstra International, rysunek 8 i część o zagrożeniach
Wzrost liczby grup ransomware o 49%; 5 dni wobec 42 dni; klasyfikacja jako “tylko IT” Dragos 2026 Year in Review, komunikat prasowy
52% organizacji z OT pod CISO; 42% przestojów wpływających na przychody; wspólne operacje bezpieczeństwa Fortinet 2025 State of OT, komunikat prasowy

Źródła

  1. Fortinet Report: OT Cybersecurity Risk Elevates within Executive Leadership Ranks (2025 State of Operational Technology and Cybersecurity) - Fortinet (dostęp: )
  2. Dragos 2026 OT Cybersecurity Year in Review - Dragos (dostęp: )
  3. Secure manufacturing: the challenges of IT/OT convergence (Omdia research for Telstra International) - Omdia / Telstra International (dostęp: )
  4. IEC 62443-2-1:2024 Security for industrial automation and control systems - Part 2-1: Security program requirements for IACS asset owners - IEC (dostęp: )

Potrzebujesz wsparcia w tym obszarze?

Nasi eksperci pomogą Ci ocenić ryzyko i zaplanować kolejne kroki.

Porozmawiaj z ekspertem

Omówimy zakres, metodykę i harmonogram.

Umów rozmowę