Przejdź do treści

Cyberbezpieczeństwo

Cyberodporność małej firmy - 5 fundamentów

Pięć podstaw cyberbezpieczeństwa małej firmy: kopie zapasowe, ochrona przed złośliwym oprogramowaniem, urządzenia mobilne, hasła z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym i phishing.

Opublikowano Zaktualizowano 9 min czytania

small businesscyber resiliencephishingbackuppasswordsmalware
Cyberodporność małej firmy - 5 fundamentów
Spis treści
  1. 1. Kopie zapasowe danych
  2. 2. Ochrona przed złośliwym oprogramowaniem
  3. 3. Bezpieczeństwo urządzeń mobilnych
  4. 4. Zarządzanie hasłami
  5. 5. Ochrona przed phishingiem
  6. Lista kontrolna
  7. Gdzie pomagamy
  8. Źródło i licencja
  9. Źródła

Małej firmie, która straci dane klientów albo dostęp do poczty, trudno wrócić do pracy w kilka dni. Według NCSC małe firmy są tak samo narażone na przestępstwa w internecie jak duże, a jedna na dwie doświadcza incydentu każdego roku. Zwykle brakuje im zespołu bezpieczeństwa.

Pięć podstawowych zabezpieczeń ogranicza skutki najczęstszych incydentów i nie wymaga specjalistycznej wiedzy. Są to kopie zapasowe, ochrona przed złośliwym oprogramowaniem, zabezpieczone urządzenia mobilne, hasła z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym oraz zasady postępowania z podejrzanymi wiadomościami. Każde zabezpieczenie ma w tym artykule czynność, osobę odpowiedzialną i uzasadnienie.

1. Kopie zapasowe danych

Dane klientów, zamówienia, dokumentacja finansowa i umowy to majątek firmy. Ransomware (złośliwe oprogramowanie szyfrujące pliki i żądające okupu), awaria sprzętu lub kradzież mogą je zniszczyć. Właściciel firmy wyznacza jedną osobę odpowiedzialną za kopie i dwa razy do roku sprawdza u niej wynik testu przywracania.

Reguła 3-2-1

Należy utrzymywać 3 kopie danych na 2 różnych nośnikach, w tym 1 kopię poza siedzibą firmy.

Kopia Gdzie jest przechowywana Przykład
Podstawowa Na urządzeniu, na którym pracownicy codziennie pracują. Laptop roboczy lub serwer.
Lokalna kopia zapasowa W siedzibie, na innym urządzeniu niż dane podstawowe. Dysk zewnętrzny lub NAS, czyli sieciowy dysk firmowy.
Kopia zdalna Poza siedzibą, na przykład u dostawcy usług w chmurze. Usługa kopii zapasowych w chmurze z przechowywaniem wersji plików.

Zasady wykonywania kopii

  • Kopie należy tworzyć automatycznie wbudowanymi narzędziami systemu lub usługą kopii zapasowych w chmurze. Dlaczego: ręczne kopie są pomijane, gdy pracownik ma mało czasu.
  • Kopie należy wykonywać codziennie, a dla danych krytycznych częściej, ponieważ każdy dzień przerwy oznacza utratę pracy z jednego dnia.
  • Co najmniej jedną kopię należy przechowywać odłączoną od sieci. Dysk, który stale łączy się z komputerem, ransomware zaszyfruje razem z resztą danych. CISA ostrzega, że wiele odmian ransomware próbuje usunąć lub zaszyfrować dostępne kopie, więc należy utrzymywać kopie offline.
  • Synchronizacja plików z chmurą nie zastępuje kopii zapasowej. Dlaczego: synchronizacja przenosi do chmury także pliki zaszyfrowane przez ransomware. Należy wybrać usługę kopii z przechowywaniem poprzednich wersji plików albo kopię niezmienną.
  • Przywracanie należy testować co kwartał z każdej lokalizacji kopii. Dlaczego: dopiero próba pokazuje, że kopia zawiera potrzebne pliki i że zespół umie je odtworzyć.
  • Dostęp do kopii mają tylko osoby, które ich potrzebują. Dlaczego: konto z dostępem do kopii jest dla atakującego celem równie cennym jak same dane.

TIP

Kopia w chmurze daje fizyczną separację od siedziby firmy, czyli ochronę przed pożarem, zalaniem i kradzieżą, oraz dostęp z dowolnego miejsca. Rozmiar kopii decyduje o kosztach, dlatego należy porównać cenniki kilku dostawców przed wyborem.

2. Ochrona przed złośliwym oprogramowaniem

Złośliwe oprogramowanie, czyli wirusy, ransomware, trojany i programy szpiegujące, wchodzi do firmy przez zainfekowane aplikacje, załączniki i nośniki USB. Administrator lub osoba wyznaczona do spraw IT wykonuje sześć działań i raz w miesiącu sprawdza, czy działają na wszystkich urządzeniach.

Sześć podstawowych zabezpieczeń

Oprogramowanie antywirusowe należy włączyć na każdym urządzeniu. Nowoczesne systemy operacyjne mają wbudowaną ochronę antywirusową. Należy sprawdzić, że jest włączona i aktualizuje się automatycznie. Jeśli firma potrzebuje centralnego podglądu stanu ochrony na wszystkich komputerach, wybiera rozwiązanie z konsolą zarządzania.

Aplikacje należy instalować wyłącznie z zaufanych źródeł, czyli ze sklepów z aplikacjami producenta systemu. Dlaczego: pobieranie programów ze stron o nieznanym pochodzeniu jest częstym sposobem dostarczenia złośliwego oprogramowania. Pracownicy powinni znać tę zasadę z krótkiego szkolenia.

Aktualizacje należy włączyć automatycznie na wszystkich urządzeniach. Aktualizacje usuwają znane podatności, które atakujący wykorzystują do wejścia do systemu. Urządzenie, które przestało otrzymywać aktualizacje od producenta, należy wymienić.

Nośniki USB i wymienne należy kontrolować, szczególnie w środowiskach przemysłowych. Można:

  • zablokować porty USB większości użytkowników,
  • skanować każdy zewnętrzny nośnik programem antywirusowym przed użyciem,
  • przekazywać pliki przez chmurę lub pocztę zamiast przez nośniki.

Zaporę sieciową należy włączyć na każdym komputerze. Wszystkie popularne systemy operacyjne mają ją wbudowaną, a konfiguracja jest jednorazowa.

Domyślną konfigurację sprzętu należy utwardzić, czyli zmienić ustawienia fabryczne na bezpieczniejsze. Domyślne hasła należy zmienić, niepotrzebne usługi wyłączyć, a konfigurację porównać z przewodnikami utwardzania. CIS Benchmarks udostępniają bezpłatne przewodniki dla systemów operacyjnych, przeglądarek, baz danych i urządzeń sieciowych.

3. Bezpieczeństwo urządzeń mobilnych

Smartfony i tablety zawierają pocztę, kontakty, dokumenty, a często także dostęp do systemów firmowych. Utrata niezabezpieczonego telefonu oznacza utratę tych danych. Administrator ustawia poniższe zasady na każdym urządzeniu, które łączy się z pocztą lub dokumentami firmy.

Działanie Co należy zrobić i dlaczego
Zablokowanie urządzenia Należy włączyć PIN, hasło lub blokadę biometryczną. Skradziony odblokowany telefon daje złodziejowi dostęp do poczty i dokumentów.
Zdalne zarządzanie Należy włączyć zdalne zarządzanie urządzeniami mobilnymi (MDM) albo wbudowaną funkcję wyszukiwania telefonu. Pozwala ona zlokalizować, zablokować i zdalnie wyczyścić zgubiony telefon.
Aktualizacje systemu Poprawki bezpieczeństwa należy instalować bez zwłoki. Urządzenie, które nie dostaje już aktualizacji od producenta, należy wymienić.
Aktualizacje aplikacji Automatyczne aktualizacje należy włączyć tam, gdzie to możliwe, ponieważ aktualizacje naprawiają podatności aplikacji.
Publiczne sieci Wi-Fi Do wrażliwych operacji należy używać transmisji danych mobilnych lub VPN firmy. Dlaczego: w publicznej sieci pracownik nie wie, kto ją prowadzi i kto widzi ruch. Szczegóły opisuje przewodnik po bezpiecznym korzystaniu z Wi-Fi.

4. Zarządzanie hasłami

Hasła pozostają głównym sposobem logowania do większości usług, a jedno hasło użyte w wielu miejscach otwiera atakującemu wszystkie te konta. Właściciel firmy wprowadza pięć zasad i sprawdza ich stosowanie na kontach poczty, bankowości i chmury.

1. Hasła powinny być długie i łatwe do zapamiętania. Metoda “trzech losowych słów” (na przykład “ButelkaSłońceRabarbar”) daje hasło trudne do złamania i łatwe do zapamiętania. Należy unikać pojedynczych słów, dat urodzin i imion zwierząt. Według NIST hasło będące jedynym składnikiem uwierzytelniania powinno mieć co najmniej 15 znaków, a system nie powinien narzucać reguł składu, takich jak obowiązkowa cyfra lub znak specjalny.

2. Uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA) należy włączyć na poczcie, w bankowości, w chmurze i na każdym koncie z uprawnieniami administracyjnymi. MFA wymaga drugiego składnika, zwykle kodu z aplikacji, więc skradzione hasło samo nie wystarcza do zalogowania.

3. Należy używać menedżera haseł. Program ten generuje i przechowuje inne hasło do każdego konta, a pracownik pamięta tylko hasło główne. Dzięki temu hasła nie powtarzają się między usługami.

4. Hasła należy zmieniać po stwierdzeniu lub podejrzeniu kompromitacji, nie według harmonogramu. NIST zakazuje wymuszania okresowej zmiany haseł i wymaga zmiany po stwierdzeniu kompromitacji. Dlaczego: wymuszona rotacja prowadzi do haseł różniących się jedną cyfrą na końcu.

5. Wszystkie domyślne hasła należy zmienić. Dane fabryczne producenta, na przykład admin/admin, są pierwszą rzeczą, którą sprawdzają atakujący. Administrator sprawdza routery, drukarki i urządzenia IoT, czyli sprzęt podłączony do sieci, np. kamery i czujniki.

WARNING

Kod wysłany SMS-em lub w rozmowie telefonicznej jest lepszy niż brak drugiego składnika. NIST ocenia jednak kanał telefoniczny jako uwierzytelniacz ograniczony i zaleca, aby usługa brała pod uwagę zmianę karty SIM lub przeniesienie numeru. Tam, gdzie to możliwe, należy wybrać aplikację uwierzytelniającą lub sprzętowy klucz FIDO2 (kluczyk USB lub NFC do logowania bez hasła). Passkeys, czyli klucze dostępu zapisane w urządzeniu, zastępują hasło całkowicie.

5. Ochrona przed phishingiem

Phishing to fałszywa wiadomość, która ma wyłudzić dane logowania, zainstalować złośliwe oprogramowanie lub skłonić pracownika do przelewu. Księgowość, która wykona taki przelew, traci pieniądze firmy bez możliwości ich odzyskania. Właściciel wyznacza osobę, której pracownicy zgłaszają podejrzane wiadomości.

Rozpoznawanie phishingu

Pracownicy powinni zwracać uwagę na:

  • Pilność i presję, na przykład “konto zostanie zamknięte w ciągu 24 godzin”.
  • Nieoczekiwane prośby, szczególnie o płatność na rzecz nieznanego podmiotu lub zmianę numeru rachunku.
  • Ogólnikowe powitania zamiast imienia i nazwiska.
  • Podejrzane linki. Należy najechać kursorem na link przed kliknięciem i sprawdzić rzeczywisty adres.

Poprawna polszczyzna nie dowodzi, że wiadomość jest prawdziwa. CERT-UA opisuje, że atakujący używają sztucznej inteligencji do pisania wiadomości phishingowych. Dlatego pracownik weryfikuje prośbę o płatność lub zmianę danych niezależnie od jakości tekstu.

Środki organizacyjne

Zasadę najmniejszych uprawnień należy stosować. Pracownik, który nie może zlecać płatności, nie wykona fałszywego przelewu. Administratorzy powinni używać osobnych kont uprzywilejowanych, a do poczty i przeglądania stron zwykłych kont.

MFA należy włączyć na wszystkich kontach. Nawet jeśli atakujący wyłudzi hasło, drugi składnik blokuje logowanie.

Zgłaszanie podejrzanych wiadomości musi być bezpieczne dla pracownika. Szybkie zgłoszenie pozwala szybko zareagować. Dlaczego: pracownik, który boi się konsekwencji, ukrywa incydent do chwili, gdy szkody są nieodwracalne.

Prośby o płatność lub zmianę danych należy weryfikować innym kanałem. Należy zadzwonić pod numer znany z umowy lub spotkać się osobiście. Danych kontaktowych z podejrzanej wiadomości nie należy używać, ponieważ prowadzą do atakującego.

Lista kontrolna

Poniższa lista pokazuje aktualny stan zabezpieczeń firmy.

  • Kopie zapasowe wykonują się automatycznie codziennie i jedna z nich znajduje się poza siedzibą (reguła 3-2-1).
  • Przywracanie z kopii zapasowej zostało przetestowane w ostatnim kwartale.
  • Antywirus jest włączony i aktualizuje się automatycznie na wszystkich urządzeniach.
  • Wszystkie systemy i programy mają aktualizacje objęte wsparciem producenta.
  • Dostęp do portów USB jest ograniczony lub kontrolowany.
  • Zapora sieciowa jest włączona na wszystkich urządzeniach.
  • Wszystkie urządzenia mobilne są chronione PIN-em, hasłem lub blokadą biometryczną.
  • Zdalne czyszczenie jest włączone na urządzeniach mobilnych.
  • MFA jest włączone na poczcie, w bankowości i na kontach w chmurze.
  • Menedżer haseł jest wdrożony dla wszystkich pracowników.
  • Domyślne hasła zostały zmienione na wszystkich urządzeniach.
  • Pracownicy przeszli szkolenie z rozpoznawania phishingu w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
  • Pracownicy znają procedurę zgłaszania podejrzanych wiadomości.

Gdzie pomagamy

Testy penetracyjne sprawdzają, czy osoba z zewnątrz dotrze do danych firmy mimo opisanych zabezpieczeń. Zespół SEQRED wykonuje także konfigurację bezpieczeństwa Microsoft 365, czyli ustawia uwierzytelnianie wieloskładnikowe, ochronę poczty i zarządzanie urządzeniami używanymi codziennie przez zespół klienta.

Źródło i licencja

Artykuł powstał na podstawie poradnika Small Business Guide, który publikuje brytyjskie Narodowe Centrum Cyberbezpieczeństwa (NCSC). Zgodnie z warunkami serwisu NCSC treść można wykorzystywać na licencji Open Government Licence v3.0 pod warunkiem wskazania źródła. Zalecenia o hasłach, kopiach zapasowych i phishingu uzupełniono o aktualne wytyczne NIST i CISA, wymienione w nagłówku artykułu.

Źródła

  1. NCSC: Small Business Guide - UK National Cyber Security Centre (dostęp: )
  2. NCSC: Terms and conditions - UK National Cyber Security Centre (dostęp: )
  3. #StopRansomware Guide - CISA (dostęp: )
  4. NIST SP 800-63B-4: Digital Identity Guidelines, Authentication and Authenticator Management - NIST (dostęp: )
  5. Russian hackers turn to AI as old tactics fail - The Record (dostęp: )
  6. CIS Controls v8.1 - Center for Internet Security (dostęp: )

Potrzebujesz wsparcia w tym obszarze?

Nasi eksperci pomogą Ci ocenić ryzyko i zaplanować kolejne kroki.

Porozmawiaj z ekspertem

Omówimy zakres, metodykę i harmonogram.

Umów rozmowę