Encyklopedia protokołów
MELSEC i SLMP - protokoły komunikacyjne sterowników Mitsubishi
Protokoły MELSEC Communication (MC) i SLMP dla sterowników Mitsubishi MELSEC. Struktura ramek 3E/4E, zastosowania i bezpieczeństwo w sieciach OT.
Opublikowano 5 min czytania

Spis treści
MELSEC Communication Protocol (MC Protocol) to rodzina protokołów komunikacji dla sterowników serii MELSEC firmy Mitsubishi Electric, jednego z trzech dominujących producentów PLC w Azji (obok Omron i Keyence). SLMP (Seamless Message Protocol) to nowsza, ujednolicona warstwa komunikacyjna opublikowana przez CC-Link Partner Association (CLPA), kompatybilna z MC Protocol i rozszerzająca go o spójny interfejs dla urządzeń z ekosystemu CC-Link IE.
W Polsce i Europie MELSEC występuje rzadziej niż Siemens i Rockwell, ale ma istotną obecność w automotive (Toyota, Nissan, Honda), branży opakowaniowej oraz w liniach produkcyjnych dostarczanych przez japońskich integratorów. Audyt środowiska OT wymagającego pełnej widoczności nie może pomijać MELSEC/SLMP.
Ewolucja protokołu
Historia MC Protocol odzwierciedla ewolucję sterowników Mitsubishi:
| Seria PLC | Protokół | Format ramki |
|---|---|---|
| MELSEC A / A0J2H | MC Protocol A-compatible | Format 1C |
| MELSEC QnA, Q, L | MC Protocol QnA-compatible | Format 3C, 3E |
| MELSEC iQ-R, iQ-F, Q-series ethernet | SLMP (kompatybilny z 3E) | Format 3E, 4E |
Ramki 3E i 4E są strukturalnie podobne - 4E dodaje serial number dla dopasowania request/response w komunikacji asynchronicznej.
Transport
MELSEC/SLMP wykorzystuje komunikację przez Ethernet z portami konfigurowanymi przez użytkownika. Zalecany zakres to 1025-4999 lub 5010-65534; porty 5000-5009 są rezerwowane przez Mitsubishi na funkcje systemowe.
| Transport | Uwagi |
|---|---|
| TCP | Zalecany dla niezawodności i kontroli błędów |
| UDP | Opcjonalny dla niższego narzutu w sieciach kontrolowanych |
Domyślne porty (często spotykane w konfiguracjach):
- 5007/TCP - typowy domyślny port MC Protocol w wielu modułach Ethernet (E71, QJ71, RJ71)
- 5006/UDP - odpowiednik UDP
- 45237/TCP - MELSOFT Communication (GX Works3)
Konkretny port zależy od modelu modułu komunikacyjnego i konfiguracji - w audycie należy weryfikować aktualną konfigurację urządzenia, nie założyć domyślny port.
Struktura ramki 3E (SLMP)
Format 3E - podstawowa struktura komunikacji MC/SLMP:
| Pole | Długość | Przeznaczenie |
|---|---|---|
| Subheader | 2 bajty | 0x5000 (request) lub 0xD000 (response) |
| Network Number | 1 bajt | Numer sieci docelowej (0x00 dla lokalnego) |
| PC Number | 1 bajt | Adres stacji docelowej (0xFF dla lokalnego CPU) |
| Request Destination Module I/O | 2 bajty | I/O moduł docelowy (0x03FF dla CPU) |
| Request Destination Module Station | 1 bajt | Stacja modułu (0x00) |
| Request Data Length | 2 bajty | Długość danych żądania |
| Monitoring Timer | 2 bajty | Timeout w jednostkach 250 ms |
| Request Data | zmienna | Kod polecenia + subcommand + dane |
Przykładowe polecenia:
| Kod | Operacja |
|---|---|
| 0x0401 | Batch Read |
| 0x1401 | Batch Write |
| 0x0403 | Random Read |
| 0x1402 | Random Write |
| 0x1620 | Remote RUN |
| 0x1621 | Remote STOP |
| 0x1630 | Remote Reset |
Bezpieczeństwo MELSEC/SLMP
WARNING
Standardowa konfiguracja MC Protocol/SLMP nie wymaga uwierzytelniania. Dostęp do portu komunikacyjnego pozwala na odczyt i zapis dowolnego rejestru w PLC, zmianę trybu pracy (RUN/STOP), reset urządzenia i (w niektórych modelach) nadpisanie programu użytkownika.
Wektory ataku:
| Atak | Skutek |
|---|---|
| Remote STOP command | Zatrzymanie sterownika, przestój linii produkcyjnej |
| Register manipulation | Modyfikacja wartości zadanych procesu (setpointy, limity) |
| Program download | Zastąpienie programu użytkownika (wymaga dodatkowo specyficznych sekwencji dla niektórych CPU) |
| Reconnaissance | Skanowanie domyślnych portów w sieci ujawnia topologię instalacji Mitsubishi |
Mitsubishi w nowszych modelach (MELSEC iQ-R, iQ-F) wprowadził:
- Password CPU - hasło wymagane dla operacji write i program download
- Access permission management - ograniczenie komend przez listę dozwolonych operacji
- IP filter - biała lista adresów IP mogących komunikować się że sterownikiem
Te funkcje muszą być aktywnie skonfigurowane - domyślnie są wyłączone.
Zalecenia architektoniczne
- Zamknięty segment OT dla MELSEC - komunikacja między PC a sterownikami wyłącznie w dedykowanym VLANie bez dostępu z sieci IT
- Włączenie password CPU w nowszych modelach iQ-R/iQ-F - minimum dla operacji write i download programu
- IP filter na sterownikach - ograniczenie komunikacji do znanych stacji inżynierskich i HMI
- Firewall z kontrolą portów MC Protocol - blokada dostępu do portów 5006/5007 (i innych użytych) z sieci nieuprawnionych
- Monitoring komend Remote STOP/Reset - alarmowanie nietypowych komend zatrzymania sterownika
- Segregacja funkcji - modules do komunikacji z sieciami IT (MES, historian) powinny być oddzielne od bezpośrednich modułów sterujących
Narzędzia analizy
Wireshark dekoduje MC Protocol (filter: melsec).
Open source:
- plcpeople/mcprotocol - implementacja MC Protocol w Node.js do odczytu/zapisu rejestrów
- automayt/ICS-pcap - kolekcja PCAP z ruchem MELSEC
Parsery Zeek:
- Częściowe wsparcie w ramach cisagov/ICSNPP - parser dedykowany rozwijany
Monitoring produkcyjny:
- Nozomi Guardian, Dragos Platform, Claroty CTD/xDome - obsługa MELSEC/SLMP w ramach swoich dissectorów, pokrycie semantyczne (interpretacja komend) różni się między produktami
Podsumowanie
MELSEC/SLMP to żywy i rozwijany ekosystem, obecny w fabrykach dostarczanych przez japońskich integratorów. Podobnie jak inne protokoły OT z epoki zaufanych sieci, brakuje mu wbudowanych mechanizmów bezpieczeństwa - nowsze modele Mitsubishi dają opcjonalne hasła i filtry IP, ale ich aktywacja pozostaje decyzją wdrożeniową. W audycie środowiska automotive lub azjatyckiej linii produkcyjnej obecność MELSEC/SLMP należy traktować jako oczekiwaną, a konfigurację bezpieczeństwa sterowników weryfikować aktywnie.
Źródła
- Mitsubishi - MELSEC Communication Protocol Reference Manual - specyfikacja MC Protocol
- CLPA - SLMP Specification - oficjalna strona SLMP
- plcpeople/mcprotocol - open source implementacja
- Orange-Cyberdefense/awesome-industrial-protocols - MELSEC - referencje
Potrzebujesz wsparcia w tym obszarze?
Nasi eksperci pomogą Ci ocenić ryzyko i zaplanować kolejne kroki.
